فرمود : * ( « فَتُثِيرُ سَحاباً » ) * و از حال گذشته بادها حكايت كرد كه ابرها را به آسمان مىبرند ، لذا مخاطب ، مخاطبى شد كه گويى عمل بادها را مىبيند ، يعنى مىبيند كه دارند ابرها را به طرف بالا مىبرند ، و در نتيجه گويا مىبيند خداى تعالى بادها را فرستاده ، كه اين طور كار كنند ، چون مشاهده فعل گويا مثل مشاهده فاعل است ، و چون خداوند در اينجا مشهود و حاضر شد ، ناگزير جا دارد كه سياق هم تغيير كند ، و خدا كه تا اينجا غايب حساب شده بود ، حاضر حساب شود ، و خودش سخن بگويد . و اگر نفرمود : « فسقته الى بلد - من آن را به سوى شهر مرده راندم » و در عوض فرمود : « ما آن را به سوى شهر مرده رانديم » براى اين است كه بر عظمت گوينده دلالت كند . * ( « فَأَحْيَيْنا بِه الأَرْضَ » ) * - در اين جا ممكن بود تنها بفرمايد : « فاحييناه - ما آن را زنده كرديم » ، ليكن اين طور نفرمود ، بلكه دوباره نام زمين را برد ، تا صريحتر سخن گفته باشد ، و جايى براى شك و ترديد باقى نگذارد . * ( « مَنْ كانَ يُرِيدُ الْعِزَّةَ فَلِلَّه الْعِزَّةُ جَمِيعاً » ) * راغب در كتاب مفردات گفته : كلمه « عزت » به معناى آن حالتى است كه نمىگذارد انسان شكست بخورد ، و مغلوب واقع شود ، و از همين قبيل است كه مىگويند : « أرض عزاز - زمينى سخت » و در قرآن فرموده : « أيَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّه جَمِيعاً » « 1 » . پس صلابت ، اصل در معناى عزت است ، چيزى كه هست از باب توسعه در استعمال ، به كسى هم كه قاهر است و مقهور نمىشود ، « عزيز » گفته‌اند ، مانند : « يا أَيُّهَا الْعَزِيزُ » « 2 » ، و همچنين در معنى غلبه استعمال كرده‌اند ، مانند : « وَعَزَّنِي فِي الْخِطابِ » « 3 » و در قلت و صعوبت منال استعمال كرده‌اند مانند : « وَإِنَّه لَكِتابٌ عَزِيزٌ » « 4 » و در مطلق صعوبت و سختى به كار برده‌اند ، مانند : « عَزِيزٌ عَلَيْه ما عَنِتُّمْ » « 5 » و عزت به معناى غيرت و حميت نيز آمده ، مانند آيه « بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي عِزَّةٍ وَشِقاقٍ » « 6 » و آياتى ديگر . حال كه معناى لغوى كلمه عزت معلوم شد ، مىگوييم ، عزت به معناى اول ، يعنى

--> ( 1 ) مفردات راغب ، ماده « عز » . ( 2 ) سوره يوسف ، آيه 88 . ( 3 ) در سخن گفتن بر من غلبه كرد . سوره ص ، آيه 23 . ( 4 ) اين كتاب به حقيقت همان صاحب عزت ( و معجزه بزرگ ) است . سوره فصلت ، آيه 41 . ( 5 ) گران است بر او رنج شما . سوره توبه ، آيه 128 . ( 6 ) بلكه آنها كه كافر شدند گرفتار غيرت و دشمنى هستند . سوره ص ، آيه 2 .